|
|
|
|
EMİN ONAT: KURUCU VE MİMAR |
Mimar
'ın mimar kimliğinin dokusu, Zürih'te ETH (Eidengönissche Technischen Hochschule) yıllarında oluşmaya başlar.M.Emin Halid’in ETH’da geçen yılları (1928-1932), parlak bir başarı çizgisi izler. Büyük bir şansı vardır. Hocası olan Otto R. Salvisberg, yalnız tanınmış ve iyi bir tasarımcı değil, mimarlık üzerine düşünmeyi de bilen, deneyimli bir uygulamacıdır. Bauhaus çizgisini özgün bir yorumla sürdüren yalın, işlevsel ama plastik vurgularla zenginleştiren bir mimardır. M.Emin, Modernizm’i aramayı, denemeyi ve yorumlamayı hocasından öğrenecektir.Onat mimarlığının beş yıl kadar süren ve daha çok yarışma projelerinin ön aldığı fonksiyonalist çizgisi, 40'lı yıllar başlarken dönemin "gelenekseli yeniden aramaya" yönelen konseptinin etkileriyle değişime uğrar.Onat için bu yıllar, daha çok bir referans arama dönemi olur. Bu yönelmede 1940'da başlayan Köy Enstitüleri proje yarışmalarının önemli payı olmalıdır. Büyük kentten köy ortamına açılan bir bakışla rasyonalist ilkelerle yerel olanı buluşturmayı deneyen bir Onat açılımı gözlenir. Dönemin "anıtsal/akademik" çizgisi ile yalnızca S. Hakkı Eldem ortaklıklarında buluşan Onat'ın kişisel yaklaşımı, Anadolu konut mimarlığının rasyonellerini yorumlamada yoğunlaşır.
1953-1961 yıllarında Onat mimarlığı modernizme, "köklerine" dönüşle karakterize olur. Onat'ın en dikkate değer yapılarını bu evrede tasarlaması raslantı olmamalı.'ın okul yılları ile birlikte mimarlığı, bu bağlamda dört döneme ayrılabilir:
Zürih Yılları 1928-1934,
Fonksiyonel 1934-1938,
Yerel ve Nostaljik1938-1953,
Köklerine Dönüş 1953-1961.
M. Emin'in Zürih'te Salvisberg çizgisiyle başlayan mimarlık yolcuğu Türkiye'de birçok duraktan geçer. Üniversitesine ve öğrencilerine tutkulu, meslektaşlarına açık, kentlerine ve insanlarına duyarlı, eğitime, bilgiye ve akla saygılı bir Emin Onat olarak tasarlar. Duraklarının her birinde kendisi olmayı arar. Uçlarda gezinmekten çok yer'e ve insan'a bağlanır......Dener: Yer'i Evrensel'le buluşturmayı da; Evrensel'i Yer'le bütünleştirmeyi de. Kendi evi veya Cenab And Evi de, Maliye Evleri de birer buluşma denemesidir. Gümüşsuyu Devres İşhanı, Evrensel ile Yer'in buluşmasıdır. Ya da Yüksel Apartmanı gibi en atak projelerinde bile bu buluşmayı dener.Antik Anadolu ile Bizans mozaik bezemelerini, Yörük kilim desenlerini, Osmanlı mukarnaslarını ve Hitit aslanlarını Koman'ın ve Müridoğlu'nun stilize kabartmaları ile buluşturdu Anıtkabir'in klasik dünyasında.Bütünleştirme yeteneği onundu sahiplenme herkesin oldu.
|
|
|
|
1934-1938 Fonksiyonel: Hazik Zigal Villası, İstanbul-Göztepe, 1941-1942. Onat'ın modernist çizgisinin erken örneklerinin sonuncusu 1939'da projelendirilen Hazik Zigal Villası'dır. İki katlı ve yalın prizmatik kitlesi, geniş balkonların yatay vurgusu ,kitlelerin işlevsel dengesi şeçkin bir modernizmi görselleştirir.
2006 yılında villanın arsasına büyük bir iş merkezi ve rezidans inşa edildi.
Fotoğrafta, Hazik Zigal ailesi, villa inşaatı sırasında görülmektedir.
|
|
|
1934-1938 Fonksiyonel: Hazik Zigal Villası
|
|
|
1934-1938 Fonksiyonel:
Hazik Zigal Villası
|
|
|
1938-1953 Yerel ve Nostaljik: Kepirtepe Köy Enstitüsü, Kırklareli, 1941-42.
Köy Enstitüleri, özel bir yasa ile kurulan ve yapımı için yarışmalar açılan Cumhuriyet’in en devrimci projelerinden biriydi.
Onat, Prof. Leman Tomsu ile birlikte kazandığı yarışmada üç enstitünün projelerini hazırladı. Bütünüyle işlevsel projelerdi bunlar, Yalın, rasyonalist ve kolay inşa edilir olmak zorunda idiler.
İlkönce Kepirtepe yapılmaya başlandı. Okullar, işlikler, lojmanlar, revir, kitaplık, toplantı salonları, ahırlar ve kümesler, damlar. Kepirtepe’de 44 yapı inşa edilecekti.
|
|
|
1938-1953 Yerel ve Nostaljik: Çifteler Köy Enstitüsü, Hamidiye -üst-, Mahmudiye -alt-, Eskişehir, 1941-42.
Ardından yine Leman Tomsu ile kazandıkları yarışmada Çifteler olarak anılan Hamidiye ve Mahmudiye Enstitüleri’nin 65 yapısının projelerini hazırladılar.
|
|
|
|
|
|
|
|