Taçkapı Kompozisyonları
 


CENNETİN KAPILARI   Taçkapı Kompozisyonları

Cami kapılarını "cennetin kapısı" gibi görmek Müslümanlar için yaygın bir inançtır. Kur'an’ın birçok ayetinde değişik bağlamlarda tanımlanan cennetin kökü olan "cenh" sözcüğü, sık dal ve yapraklarla zemini gölgelendiren hurmalık, bağlık bahçe anlamına gelir. Kur'an (LV1, 29, 30, 48) ve hadislerde eşleri dünyada olmayan ağaçlardan söz edilir.
Temeli Tevrat’ta olmakla birlikte "İslam Cenneti" güzelliklerle ve zevklerle dolu bir "Firdevs"tir.

Şifahane Taçkapısı

Şifahane Taçkapısı bitmemiştir. Kapının üçboyutlu tasarımı ve bu tasarımı yontusal karakterleriyle vurgulayan öğeler Hürremşah’ın gerçekleştirebildiği bölümdür.Birbirini izleyen zengin profilli iki büyük taç kemerin birleşerek oluşturduğu taçkapının üzerindeki taşıyıcı işlevi olmayan büyük mukarnaslı konsol ve ona bağlanan adeta çizgisel çift sütun ve genel konturlarla kapı silmelerinin üzerinde soyut bir grup oluşturan bitmemiş palmetler Hürremşah’a, büyük asma diskler ve diğer bezemeler başka ustalara ait olmalıdır. Kapı üzerindeki pencereyi ikiye bölen bezemeli sütun erken Orta Asya sanatında rastlanan bir mimari motiftir.

Kuzey Taçkapısı

Caminin Kuzey Taçkapısı iki ayrı kökenli simgesellik içerir: biri Kur'an’da olan cennet imgesi, diğeri bu cenneti hem tasvir eden hem de ona ulaşan iki hayat ağacı. Kapı nişinin iki yanındaki hayat ağaçları üç sıralı benzer öğelerden oluşur. Her kat, üç palmet ve bir güneş diskinden oluşur. Burada dünyada olmayan cennet ağaçları ile Türk şamanının dokuz katlı göğe yükseliş simgeselliği vardır. Kemerin üzerindeki lotus, Eski Mısır’ın yeni doğan yaşam simgeselliğinden Hint mitolojisinin tanrısal “emanation”una kadar uzanan evrensel bir simgedir. Bu süsler taçkapı çevresinde soyut bir çelenk örmüşlerdir.
1 2 3 4 5
Caminin özgün Kuzey Taçkapısı ( Kıble Kapısı) zamanın yüklediği değişik dönemli çirkinlikler, ekler ve malzeme bozulması nedeniyle özgün tasarımın olağanüstü estetik mesajını ve dinamik etkisinin kaybetmiştir.
Kuzey Taçkapısı'nın iki yanındaki hayat ağaçlarının ilk kademesini üç palmet ve onları taçlandıran bir güneş diski oluşturur.
Güneş diski ve menderes frizi bezeme ayrıntısı.Bu güneş diski değişik bir yontu ustasının işidir.
Divriği taş oyma bezemesini İslam’da eşsiz yapan büyük, üçboyutlu, mimariden bağımsız palmet motifleri, izleyiciye olağanüstü kompozisyonlarıyla destansı bir biçimsel yoğunluk sunar.
Hayat ağacı, ayrıntı. Bu olağanüstü güzel palmet, işçiliğinin hassaslığı, güzelliği ve ayrıntılardaki işlemenin biçimsel zenginliği ile Hürremşah’ın sanatının en güzel örneklerinden biridir.
1 2 3 4 5